ในยุคที่การทำเกษตรแบบเดิมๆ อาจไม่ใช่คำตอบของความยั่งยืนอีกต่อไป เกษตรสัญจรได้มีโอกาสพูดคุยกับ คุณก้อง-อนันต์วัฒน์ วานิชธนพัฒน์ เกษตรกรยุคใหม่จาก ไร่บุญกาหลง จ.เชียงราย อดีตหนุ่มออฟฟิศที่นำองค์ความรู้ด้านการตลาดและระบบบริหารจัดการมาพลิกโฉมสวนผลไม้ของครอบครัวให้กลายเป็นธุรกิจเกษตรพรีเมียมครบวงจร ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ

การปรับตัวท่ามกลางวิกฤต Climate Change จากลิ้นจี่สู่มะม่วงและลำไย

ไร่บุญกาหลงเริ่มต้นจากรุ่นคุณพ่อเมื่อ 30-40 ปีก่อน โดยเน้นปลูกขิง ลิ้นจี่และท้อ ซึ่งเป็นพืชยอดนิยมในภาคเหนือสมัยนั้น แต่ปัญหาใหญ่ที่พบคือ สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง สภาพอากาศไม่หนาวเย็นนานพอ ทำให้ลิ้นจี่ไม่ติดผล หรือได้ผลผลิตไม่คุ้มค่าเหนื่อย คุณก้องและครอบครัวจึงตัดสินใจเปลี่ยนมาปลูก มะม่วงและลำไย เป็นพืชหลัก เนื่องจากมีความทนทานต่อสภาพอากาศที่แปรปรวนได้ดีกว่า โดยเน้นสายพันธุ์ที่มีศักยภาพสูง ได้แก่ 

1. มะม่วงน้ำดอกไม้สีทอง เน้นการผลิตผลสดเพื่อการค้าและส่งออก เพราะเป็นที่ต้องการของตลาดสูง
2. มะม่วงมหาชนก เน้นการแปรรูป เนื่องจากมี “เอกลักษณ์เฉพาะตัว” คือกลิ่นหอมแรง เนื้อสีเข้มส้มสวย เมื่อนำไปแปรรูปจะให้สีและกลิ่นที่โดดเด่น
3. ลำไย พืชเศรษฐกิจหลักของภาคเหนือที่ทนแล้งได้ดี และสามารถจัดการให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพพรีเมียม

และนอกจากนั้นยังมีการทำสวนแบบผสมผสาน มีการปลูกไม้ผลที่หลากหลาย โดายเฉพาะมะม่วงและลำใยที่เป็นจุดเด่นของสวน

กลยุทธ์ “การลงทุนในพืช 3 ระยะ” เพื่อความมั่นคงทางการเงิน

คุณก้องเปรียบเปรยการทำเกษตรเหมือนการลงทุนในสินทรัพย์ โดยใช้หลักการกระจายความเสี่ยง ปลูกพืชผสมผสานแบ่งเป็น 3 ระยะ เพื่อให้มีรายได้ต่อเนื่องตลอดปี โดยแบ่งเป็น

1. พืชระยะสั้น ปลูกพืชผัก พืชอายุสั้นที่สามารถเก็บเกี่ยวได้เร็ว เพื่อสร้างกระแสเงินสด สำหรับค่าใช้จ่ายประจำวันและค่าแรงในสวน 
2. พืชระยะกลาง ได้แก่ ไม้ผลต่างๆ เช่น มะม่วง ลำไย ทุเรียน อะโวคาโด เงาะ และกระท้อน พืชกลุ่มนี้เป็นรายได้ก้อนใหญ่ตามฤดูกาล โดยต้องศึกษาเทคนิคการดูแลให้ผลผลิตออกตรงตามเวลาที่เหมาะสม
3. พืชระยะยาว การปลูกไม้มีค่า 58 ชนิด เช่น พะยูง, มะค่า, ยางนา พืชกลุ่มนี้เปรียบเสมือนบำนาญเกษตรกร ยิ่งปลูกนานมูลค่ายิ่งสูงขึ้นตามขนาดลำต้น สามารถเก็บไว้เป็นมรดกหรือหลักทรัพย์ค้ำประกันได้ ซึ่งรัฐบาลปลดล็อกให้ปลูกและตัดขายได้ ซึ่งที่ไร่มีการปลูกและแนะนำให้เกษตรกรคนอื่นทำด้วย เพราะมองว่าเป็นสินทรัพย์ที่มูลค่าเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตามอายุและขนาดของลำต้น เปรียบเสมือนเงินออมหรือบำนาญในระยะยาว

การปลูกหลายอย่างอาจจะ “ดูแลยากกว่า” การปลูกพืชเชิงเดี่ยว (ที่เก็บเกี่ยวทีเดียวจบ) แต่การทำจริงที่ไร่บุญกาหลงพิสูจน์แล้วว่า ความยุ่งยากในการดูแลแลกมาด้วยความมั่นคงทางรายได้ เพราะมีผลผลิตหมุนเวียนให้ขายได้ตลอดทั้งปี ไม่ต้องรอเงินก้อนเดียวจากพืชชนิดเดียว

มาตรฐาน GAP ใบเบิกทางสู่ตลาดพรีเมียมและส่งออก

ความลับของการขายผลไม้ให้ได้ราคาดี คือการทำมาตรฐาน GAP (Good Agricultural Practices) ไร่บุญกาหลงทำมาตรฐานนี้มาต่อเนื่อง ทำให้สินค้ามีสัดส่วนการตลาดที่มั่นคง โดยเบ่งเป็น

• ตลาดในประเทศ (65%) ส่งขายตลาดกลางผลไม้ และขายตรงผ่านออนไลน์
• ตลาดส่งออก (35%) มีผู้ส่งออก (Exporter) เข้ามารับซื้อถึงสวน เพราะเชื่อมั่นในคุณภาพและระบบการตรวจสอบสารตกค้าง

นวัตกรรมการแปรรูปแบบ Zero Waste: เปลี่ยนผลผลิตล้นเป็นสินค้าทำเงิน

หัวใจสำคัญที่ทำให้ไร่บุญกาหลงแข็งแกร่งคือ “วิสาหกิจชุมชน Mango Smart Farm” และ “Infarm” ที่เน้นการแปรรูปผลไม้ในช่วง Over Harvest (ผลผลิตสุกพร้อมกันจนขายสดไม่ทัน) หรือช่วงที่ราคาตลาดตกต่ำจนไม่คุ้มค่าเก็บเกี่ยว โดยมีผลผลิตภัรพ์เด่น ๆ ดังนี้

1. Mango Gummy (มะม่วงกัมมี่)

วัตถุดิบ: ใช้เนื้อมะม่วงมหาชนกแท้ปั่นเป็น Puree

เทคนิค: ผสมกลูโคสไซรัป เพคติน และคาราจีแนนเพื่อให้คงรูป แล้วนำไปอบในตู้ที่อุณหภูมิคงที่จนได้เนื้อเหนียวนุ่ม คลุกด้วยไอซิ่งเพื่อป้องกันเนื้อติดกัน

จุดเด่น: กลิ่นหอมมะม่วงมหาชนกชัดเจน เก็บได้นาน 1 ปีโดยสีไม่เปลี่ยนหากไม่โดนแสงแดดจัด

2. Soft Dried Mango (มะม่วงอบแห้งสูตรนุ่ม)

เทคนิค: ใช้กรรมวิธี “แช่อิ่ม” แบบโบราณแต่ใช้นวัตกรรมคุมน้ำตาลต่ำ (Low Sugar) ลดลงกว่าสูตรปกติถึง 70%

การอบ: ใช้หม้ออบลมร้อนที่ใช้ทั้งแก๊สและไฟฟ้า ควบคุมอุณหภูมิให้ “ใจเย็น” เพื่อให้เนื้อข้างในแห้งสนิทแต่ข้างนอกยังนุ่ม ไม่เบิร์นจนเสียรสชาติ

3. ลำไยอบแห้งเนื้อสีทอง

คุณภาพ: คัดเฉพาะไซส์ใหญ่พิเศษ (5A-6A) ซึ่งถือเป็น Rare Item

รสชาติ: หวานธรรมชาติ 100% ไม่เติมน้ำตาล เน้นเนื้อหนา เคี้ยวหนึบ เหมาะสำหรับทานเล่นหรือนำไปประกอบอาหาร

4. สตรอว์เบอร์รี่อบแห้ง

คัดเกรด: เน้นลูกใหญ่พรีเมียม รสชาติเปรี้ยวนำหวานตาม ซึ่งเป็นรสชาติแท้ๆ ของผลไม้ไทยที่ได้รับความนิยมอย่างมากในกลุ่มลูกค้าชาวต่างชาติ

การตลาดออนไลน์ ทางรอดของเกษตรกรยุคใหม่

คุณก้องไม่ได้แค่ปลูกเก่ง แต่ยังขายเก่งโดยใช้หลักการที่เรียกว่า Omni-channel หรือสรุปง่ายๆ คือ “ลูกค้าอยู่ที่ไหน เราต้องอยู่ที่นั่น” และทุกช่องทางต้องเชื่อมถึงกันหมด โดยแบ่งเป็น 2 รูปแบบหลัก คือ 

1. ไปฝากร้านใน “ตลาดออนไลน์” คุณก้องนำสินค้าแปรรูปไปวางขายบน Shopee, Lazada และ TikTok Shop ซึ่งเปรียบเสมือนการเอาของไปวางในห้างสรรพสินค้าที่มีคนเดินพลุกพล่านตลอด 24 ชั่วโมง ข้อดีคือช่วยให้คนทั้งประเทศเห็นสินค้าเราได้ง่ายๆ และกดสั่งซื้อได้ทันทีผ่านมือถือ
2. เปิด “หน้าร้านส่วนตัว” (ขายตรง ไม่ผ่านคนกลาง) นอกจากขายในห้างออนไลน์แล้ว คุณก้องยังเน้นการขายผ่าน Line Official (@infarm) ซึ่งเหมือนกับการมีหน้าร้านเป็นของตัวเอง วิธีนี้ดีมากเพราะไม่ต้องเสียค่าค่าธรรมเนียมให้แอปฯ ลูกค้าสามารถทักมาถาม ปรึกษา หรือสั่งซื้อซ้ำได้โดยตรง ทำให้เรากับลูกค้าสนิทกันมากขึ้น จนกลายเป็น “ลูกค้าประจำ” ที่อุดหนุนกันยาวๆ

แนวทางสำหรับผู้ที่อยากเริ่มทำสวนผลไม้

1. ดูดิน-น้ำ-อากาศ ก่อนปลูกต้องวิเคราะห์ 3 ปัจจัยนี้ให้ขาด อย่าปลูกพืชที่ฝืนธรรมชาติของพื้นที่
2. เกษตรกรต้องเป็นนักวางแผน เขียนแผนงานลงบนกระดาษก่อนลงมือจริง ทั้งแผนการผลิตและแผนการเงิน
3. แปรรูปคือทางรอด เตรียมแผนแปรรูปตั้งแต่วันที่เริ่มปลูก เพื่อรับมือกับวิกฤตราคาสินค้าเกษตรที่ผันผวน
4. เน้นคุณภาพพรีเมียม การทำของเกรดดีที่สุดจะทำให้เรามีคู่แข่งน้อยและกำหนดราคาเองได้

5 ขั้นตอนสู่ความสำเร็จ

1. สำรวจและปรับปรุง วิเคราะห์พื้นที่และเลือกชนิดพืชที่เหมาะสมกับอากาศในปัจจุบัน
2. จัดการระบบมาตรฐาน เตรียมขอมาตรฐาน GAP ตั้งแต่ปีแรกๆ เพื่อขยายช่องทางการขาย
3. ออกแบบการแปรรูป คิดค้นผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์คนเมือง เช่น ทานง่าย สุขภาพดี น้ำตาลน้อย
4. ใช้เทคโนโลยีช่วย นำเครื่องจักรแปรรูปและระบบการตลาดออนไลน์มาลดภาระแรงงานและเพิ่มกำไร
5. สร้าง Storytelling สื่อสารเรื่องราวของไร่ผ่านโซเชียลมีเดีย เพื่อสร้างความแตกต่างให้แบรนด์

ไร่บุญกาหลงเป็นพิสูจน์ให้เห็นว่า “เกษตรกรรมไม่ใช่แค่การปลูก แต่คือการบริหารจัดการ” ความสำเร็จของไร่บุฯกาหลงมาจากการมองการณ์ไกล การกล้าเปลี่ยน และการเห็นคุณค่าในสิ่งที่คนอื่นอาจมองข้าม หากคุณเป็นเกษตรกรที่อยากยั่งยืน การทำสวนครบวงจรแบบ “ปลูก-ขาย-แปรรูป” คือคำตอบของอนาค

หากสนใจผลิตภัณฑ์จากไร่บุญกาหลงสามารถติดต่อได้ที่ 

Facebook : ไร่บุญกาหลง , Infarm

TikTok : BKL-infarm

Line Official : @infarm

……………………………………… 

เกษตรสัญจร สื่อเกษตรยุคใหม่ แหล่งข้อมูลสาระที่นำไปใช้ประโยชน์ได้จริง 

รวมเรื่องเด็ด เกษตรกูรู ศูนย์รวมความรู้และเทคนิคการทำเกษตร 

ติดตามเรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับเกษตรเพิ่มเติมได้ที่ : 

𝗙𝗮𝗰𝗲𝗯𝗼𝗼𝗸: เกษตรสัญจร

𝗬𝗼𝘂𝗧𝘂𝗯𝗲: youtube.com/c/Kasetsanjorn

𝗧𝗶𝗸𝗧𝗼𝗸: tiktok.com/@kasetsanjorn

𝗦𝗵𝗼𝗽𝗲𝗲: shopee.co.th/kasetsanjorn

𝗟𝗜𝗡𝗘 𝗢𝗳𝗳𝗶𝗰𝗶𝗮𝗹: @kasetsanjorn

𝗕𝗹𝗼𝗰𝗸𝗱𝗶𝘁: blockdit.com/kasetsanjorn/

𝗧𝘄𝗶𝘁𝘁𝗲𝗿: twitter.com/kasetsanjorn/ 

𝗪𝗲𝗯𝘀𝗶𝘁𝗲:  kasetsanjorn.com

• Facebook
• Twitter
• Line