พลิกโฉมสวนมะม่วงไทย ด้วยการสร้างมูลค่าและผลิตมะม่วงตลอดปี
มะม่วงไทยเป็นผลไม้ที่ขึ้นชื่อระดับโลก แต่หลายปีที่ผ่านมานี้เราเห็นแนวโน้มการส่งออกมะม่วงที่เน้นความสวยงามของผิวมากกว่ารสชาติ ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่ทำให้มะม่วงที่ผิวไม่สวยสามารถขายออกได้
อย่างไรก็ตาม เกษตรกรรุ่นใหม่อย่างคุณแนน (วราภรณ์ มงคลแพทย์) ได้พลิกแนวคิดการทำสวนมะม่วงแบบเดิม ๆ สู่การสร้างมูลค่าแบบ Creative Value Solution ซึ่งทำให้มะม่วงทุกลูกไม่เพียงแต่อร่อย แต่ยังมีคุณค่าในทุกมิติ อีกทั้งยังไม่หยุดแค่การเปลี่ยนแปลงแนวคิด แต่ยังเปลี่ยนวิธีการทำสวนมะม่วงจากเดิมที่ให้ผลผลิตแค่ปีละครั้ง ให้สามารถมีมะม่วงขายได้ตลอดทั้งปี
ความท้าทายในการผลิตและส่งออกมะม่วงในยุคปัจจุบัน
การส่งออกมะม่วงในปัจจุบันค่อนข้างมีความท้าทายเมื่อเทียบกับในอดีต โดยในปีนี้เป็นปีที่ 36 ที่ทางฟาร์มได้ทำการส่งออกมะม่วงไปยังต่างประเทศ แต่ปัญหาของสภาพภูมิอากาศที่แปรปรวนทำให้เกิดโรคระบาดและผลผลิตลดลง ซึ่งส่งผลให้คุณภาพของมะม่วงไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง การเก็บเกี่ยวมะม่วงใช้เวลานานถึงประมาณ 200 วัน หรือประมาณ 7 เดือนต่อปี ทำให้เกษตรกรต้องเผชิญกับสภาพดินฟ้าอากาศที่ค่อนข้างยาวนาน นอกจากนี้ยังต้องพึ่งพาพ่อค้าคนกลางที่เป็นผู้กำหนดคุณภาพและราคา ซึ่งทำให้เกษตรกรจำเป็นต้องผลิตมะม่วงที่มีขนาดใหญ่และผิวสวยเพื่อให้ได้ราคาที่ดีและมีกำไร
การจัดการผลผลิตมะม่วงที่ตกเกรดด้วยแนวคิด Creative Value Solution
คุณแนนมีวิธีการจัดการผลมะม่วงที่ไม่ได้คุณภาพหรือตกเกรดโดยการคัดเลือกผลมะม่วงที่มีผิวสวยเพื่อนำไปจำหน่ายเป็นผลสด ส่วนมะม่วงที่ตกเกรดจะนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ โดยการใช้แนวคิด Creative Value Solution ซึ่งจะช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับมะม่วงในทุกขั้นตอน ขึ้นอยู่กับคุณภาพของผลมะม่วงแต่ละลูก ทั้งนี้ยังช่วยสร้างรายได้และลดการสูญเสียจากผลผลิตที่ไม่ได้มาตรฐาน
ที่ฟาร์มบ้านหมากม่วงจะมีการปลูกมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้ ซึ่งมีทั้งพันธุ์น้ำดอกไม้เบอร์ 4 และมะม่วงน้ำดอกไม้สีทอง โดยนำผลมะม่วงที่ตกเกรดมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายประเภท เช่น
- มะม่วงอบกรอบที่ใช้เทคโนโลยีฟรีซดราย โดยการนำมะม่วงน้ำดอกไม้ที่สุกหวานงอมมาหั่นเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมและเข้าเครื่องฟรีซดราย ซึ่งจะช่วยรักษาความหวานและวิตามินไว้ได้อย่างดี
- น้ำมะม่วงพาสเจอร์ไรซ์ที่ทำจากน้ำมะม่วงผสมเสาวรส ผ่านกระบวนการพาสเจอร์ไรซ์เพื่อฆ่าเชื้อและยืดอายุการเก็บรักษา โดยเลือกใช้มะม่วงสุกที่มีรสหวานหรือหวานอมเปรี้ยวมาเป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมะม่วง
- มะม่วงลอยแก้วที่แปรรูปจากมะม่วงที่แตกหรือมะม่วงดิบที่แก่จัด ซึ่งมะม่วงที่แตกจะเกิดจากฝนที่ตกในช่วงหน้าร้อนทำให้ต้นมะม่วงดูดซึมน้ำมากเกินไป การทำมะม่วงลอยแก้วจึงเป็นการนำผลผลิตที่มีความเสียหายมาปรับใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
- พุดดิ้งมะม่วง เป็นขนมที่เสริฟภายในคาเฟ่ โดยจะเสริฟคู่กับข้าวเหนียวมะม่วง เพื่อเพิ่มรสชาติและความสวยงาม
- ไอศครีมมะม่วงที่ทำจากผลมะม่วงสุก นำไปเสียบไม้และนำไปแช่แข็งทันทีเพื่อคงคุณภาพและรสชาติ เหมาะสำหรับคนที่รักสุขภาพ และยังมีไอศครีมมะม่วงกะทิที่มีรสชาตละมุนโดยเสริฟคู่กับข้าวเหนียวมะม่วงเพื่อเพิ่มรสชาติ
การเพิ่มมูลค่าให้มะม่วงด้วยการทำไอศกรีมโฮมเมด
การทำไอศกรีมมะม่วงที่ฟาร์มบ้านหมากม่วงใช้เทคนิคการทำแบบโฮมเมด โดยเริ่มต้นจากการที่มะม่วงผิวไม่สวยแต่มีรสชาติอร่อยกลับถูกกดราคาจากพ่อค้าคนกลาง คุณแนนจึงเริ่มมองหาแนวทางในการแปรรูปและเพิ่มมูลค่าให้กับมะม่วงทุกลูก ซึ่งมะม่วงที่ผิวสวยและผิวไม่สวยมีรสชาติที่ไม่แตกต่างกัน จึงเริ่มวางแผนให้ฟาร์มบ้านหมากม่วงเป็นแหล่งแปรรูปมะม่วงที่สามารถเพิ่มมูลค่าและช่วยแก้ปัญหานี้ได้
การจัดการฟาร์มมะม่วงเชิงระบบ บริหารปัจจัยสำคัญเพื่อผลผลิตที่มีคุณภาพ
การบริหารจัดการฟาร์มมะม่วงในพื้นที่ขนาดใหญ่เป็นเรื่องที่ท้าทาย เนื่องจากต้องควบคุมปัจจัยหลายด้าน โดยที่ฟาร์มบ้านหมากม่วงให้ความสำคัญกับการจัดการธาตุอาหารเป็นหลัก เพราะเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้ต้นมะม่วงติดผลดกและให้ผลผลิตได้ตลอดทั้งปี น้ำและปุ๋ยถือเป็นองค์ประกอบหลักของระบบการปลูก โดยแปลงขนาดใหญ่มักเผชิญกับปัญหาการให้น้ำไม่เพียงพอ จึงต้องอาศัยการจัดการร่วมกับสภาพอากาศ พร้อมปรับการให้ปุ๋ยตามพยากรณ์อากาศ นอกจากนี้ ยังมีการตัดแต่งทรงพุ่มและวางแผนการดูแลให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม
ฟาร์มบ้านหมากม่วงนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมเข้ามาช่วยจัดการ เช่น การใช้เครื่องวัดค่า pH ในดิน ซึ่งค่าที่เหมาะสมสำหรับต้นมะม่วงอยู่ที่ 6.5-7.5 ไม่ควรต่ำกว่า 6 หรือเกิน 9 เพราะค่าดินที่สมดุลมีผลโดยตรงต่อการดูดซึมธาตุอาหารของพืช
สำหรับเทคนิคการตัดแต่งทรงพุ่ม ที่ฟาร์มเลือกใช้ระบบ 4 กิ่งหลัก เพื่อให้การดูแลง่ายขึ้น และช่วยให้แสงแดดส่องทั่วถึง ลดความเสี่ยงของโรคและแมลง ส่วนการเก็บเกี่ยวผลผลิตสามารถทำได้ปีละ 2 ครั้ง อย่างไรก็ตาม ในบางปีอาจมีปัญหาเรื่องความสมบูรณ์ของต้นไม่เพียงพอ หรือสภาพอากาศแปรปรวน ส่งผลให้ปริมาณผลผลิตลดลงหรือติดผลน้อยลง
การวางแผนจัดการสวนมะม่วงเพื่อให้ผลผลิตต่อเนื่องตลอดปี
การจัดการสวนมะม่วงให้มีผลผลิตต่อเนื่องตลอดปี จำเป็นต้องมีการแบ่งแปลงปลูกเป็นส่วน ๆ เพื่อควบคุมช่วงเวลาออกดอกของแต่ละแปลง โดยที่ฟาร์มบ้านหมากม่วงมีการวางแผนล่วงหน้าอย่างน้อย 7 เดือนก่อนเก็บเกี่ยว เพื่อให้สามารถควบคุมปริมาณและคุณภาพของผลผลิตให้เหมาะสมกับความต้องการของตลาด
ระบบการจัดการผลผลิตแบ่งออกเป็นหลายรุ่นสำหรับการเก็บเกี่ยว ทำให้สามารถกระจายผลผลิตออกสู่ตลาดอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ เทคนิคสำคัญในการดูแลผลมะม่วงให้มีผิวสวยและสีสม่ำเสมอ คือ การใช้ถุงคาร์บอนห่อผลไม้ ซึ่งช่วยป้องกันแสงแดด ทำให้สีของมะม่วงสวยสม่ำเสมอทั่วทั้งผล อีกทั้งยังช่วยลดความเสียหายจากแมลงและสิ่งแวดล้อมภายนอก ส่งผลให้มะม่วงที่ได้มีคุณภาพสูง พร้อมสำหรับการจำหน่าย
การจัดการโรคและแมลงศัตรูพืชในสวนมะม่วง เพื่อผลผลิตคุณภาพสูง
โรคและแมลงศัตรูพืชที่พบในสวนมะม่วงส่วนใหญ่มักเป็นโรคแอนแทรคโนสซึ่งระบาดมากในช่วงฤดูฝน โดยแสดงอาการบนใบและผลทำให้คุณภาพผลผลิตลดลง นอกจากนี้ศัตรูพืชที่พบบ่อย ได้แก่ เพลี้ยแป้ง เพลี้ยไฟ และด้วง ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของต้นมะม่วง
แนวทางการดูแลแบบลดต้นทุนที่ฟาร์มบ้านหมากม่วงให้ความสำคัญ คือ การเสริมสร้างความแข็งแรงของต้นและใบ เพื่อให้พืชสามารถต้านทานโรคและแมลงได้เองตามธรรมชาติ นอกจากนี้การนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเข้ามาประยุกต์ใช้ในการเกษตรมีความสำคัญมาก โดยเฉพาะด้านการจัดการธาตุอาหารพืชเพื่อควบคุมคุณภาพของผลผลิตให้เป็นไปตามมาตรฐานตลาด
ลูกค้าส่วนใหญ่นิยมมะม่วงที่มีผิวสวย ผลใหญ่ เนื้อแน่น หวานฉ่ำ ซึ่งสามารถกำหนดได้ตั้งแต่การวางแผนบำรุงดิน โดยที่ฟาร์มมีการตรวจสอบปริมาณแร่ธาตุในดินอย่างสม่ำเสมอ เพื่อติดตามว่ามีธาตุอาหารอะไรเหลืออยู่ และควรเสริมธาตุอาหารอะไรเพิ่มเติม เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพสม่ำเสมอ
กลยุทธ์สร้างรายได้ สร้างแบรนด์มะม่วง เพื่อเพิ่มมูลค่าผลผลิต
บ้านหมากม่วงมุ่งเน้นการสร้างแบรนด์มะม่วงของตัวเอง พร้อมเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิตโดยไม่จำกัดวิธีการ ปัจจุบันรายได้หลักของฟาร์มยังคงมาจากการจำหน่ายมะม่วงสด โดยใช้ช่องทางการขายตรงทั้งหน้าร้านและออนไลน์โดยไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง
การขายหน้าร้าน จะมีผลมะม่วงจำหน่ายตลอดทั้งปี เพื่อให้ลูกค้าสามารถเข้าถึงผลผลิตสดใหม่จากสวนได้โดยตรง และการขายออนไลน์จะเปิดจำหน่ายเฉพาะช่วงฤดูกาล โดยเฉพาะในช่วงที่ต้องการกระจายผลผลิตเพิ่มเติมจากหน้าร้าน
ด้านการแปรรูปปัจจุบันยังขึ้นอยู่กับปริมาณมะม่วงที่ตกเกรด เนื่องจากปริมาณมะม่วงที่นำมาแปรรูปอาจแตกต่างกันไปในแต่ละปี ฟาร์มจึงให้ความสำคัญกับผลผลิตเป็นหลัก หากมะม่วงมีผิวสวยจะเน้นขายเป็นผลสดมากกว่าการนำไปแปรรูป
นอกจากนี้ ฟาร์มยังมีการออกแคมเปญพิเศษเพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับมะม่วงที่มีผิวไม่สวยแต่ยังมีรสชาติอร่อย เช่น แคมเปญ “ไม่สวยก็เหนื่อยหน่อยนะ” ที่จัดขึ้นในปีที่ผ่านมา เพื่อสร้างความเข้าใจให้ลูกค้าว่ามะม่วงที่ผิวไม่สวยก็ยังคงมีคุณภาพดีและรสชาติอร่อย ช่วยให้เกิดการตัดสินใจซื้อ และลดการสูญเสียผลผลิตอีกด้วย
การจัดการข้อมูลในแปลงเพื่อต่อยอดคุณภาพผลผลิต
ฟาร์มบ้านหมากม่วงให้ความสำคัญกับการจัดเก็บข้อมูลผลผลิตอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะข้อมูลด้านคุณภาพของมะม่วงที่เก็บเกี่ยว เช่น รสชาติ ขนาด และลักษณะของผล เนื่องจากที่ฟาร์มมีการปอกมะม่วงเองปีละหลายแสนลูก ทำให้สามารถวิเคราะห์ได้ว่ามะม่วงจากแต่ละโซนในแปลงมีคุณภาพอย่างไร
ข้อมูลเหล่านี้ถูกนำไปใช้ร่วมกับฝ่ายบริหารจัดการแปลงเพื่อนำมาปรับปรุงคุณภาพการปลูกในอนาคต ลดความสูญเสีย และเพิ่มมาตรฐานผลผลิตให้ดียิ่งขึ้น
จากคาเฟ่เล็กๆ…สู่แบรนด์มะม่วงคุณภาพ เส้นทางการเติบโตและอนาคตของบ้านหมากม่วง
ในช่วงแรกของการพัฒนาฟาร์ม คุณแนนเริ่มต้นจากการเปิดร้านคาเฟ่เล็ก ๆ พร้อมนำมะม่วงจากฟาร์มมาจำหน่ายไม่มาก เมื่อแบรนด์เริ่มเป็นที่รู้จักและมีการทำตลาดที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นร้านจึงขยายใหญ่ขึ้น และสามารถนำผลผลิตจากฟาร์มมาขายในแบรนด์ของตัวเองได้ ปัจจุบันฟาร์มสามารถจำหน่ายผลมะม่วงได้มากถึง 70% ของผลผลิตทั้งหมดต่อปีและสามารถกำหนดราคาเองได้
เป้าหมายในอนาคตของคุณแนนคือ การจำหน่ายผลผลิตให้ได้ 100% โดยตรงจากฟาร์ม พร้อมทั้งมีผลผลิตตลอดทั้งปี ปัจจุบันยังมีบางช่วงที่ไม่สามารถผลิตมะม่วงได้อย่างต่อเนื่อง จึงมุ่งพัฒนาในจุดนี้ควบคู่ไปกับการขยายช่องทางการตลาดและการส่งออกผลิตภัณฑ์แปรรูปไปยังตลาดต่างประเทศ
ใครจะคิดว่ามะม่วงที่เคยขายได้เพียงปีละครั้ง จะสามารถสร้างมูลค่าได้ตลอดทั้งปี? บ้านหมากม่วงเลือกแนวทาง Creative Value Solution มองหาวิธีเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิต แทนที่จะรอให้ตลาดกำหนดราคา ฟาร์ม จึงเป็นตัวอย่างของการประยุกต์ใช้วิทยาการเกษตรในเชิงธุรกิจได้อย่างเป็นรูปธรรม และเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้เกษตรกรไทยเติบโตได้อย่างยั่งยืน
สามารถรับชมรายการ “ยัง (Young) สามารถ” ที่ Link
สนับสนุนโดย #กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์
#ยังสามารถ #YoungSmartFarmer #มะม่วงคุณภาพ #ฟาร์มมะม่วง #CreativeValueSolution #แปรรูปมะม่วง #บ้านหมากม่วง #เกษตรสัญจร
………………………………………
เกษตรสัญจร สื่อเกษตรยุคใหม่ แหล่งข้อมูลสาระที่นำไปใช้ประโยชน์ได้จริง
รวมเรื่องเด็ด เกษตรกูรู ศูนย์รวมความรู้และเทคนิคการทำเกษตร
ติดตามเรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับเกษตรเพิ่มเติมได้ที่ :
𝗙𝗮𝗰𝗲𝗯𝗼𝗼𝗸: เกษตรสัญจร
𝗬𝗼𝘂𝗧𝘂𝗯𝗲: youtube.com/c/Kasetsanjorn
𝗧𝗶𝗸𝗧𝗼𝗸: tiktok.com/@kasetsanjorn
𝗦𝗵𝗼𝗽𝗲𝗲: shopee.co.th/kasetsanjorn
𝗟𝗜𝗡𝗘 𝗢𝗳𝗳𝗶𝗰𝗶𝗮𝗹: @kasetsanjorn
𝗕𝗹𝗼𝗰𝗸𝗱𝗶𝘁: blockdit.com/kasetsanjorn/
𝗧𝘄𝗶𝘁𝘁𝗲𝗿: twitter.com/kasetsanjorn/
𝗪𝗲𝗯𝘀𝗶𝘁𝗲: kasetsanjorn.com
