ในยุคที่ฝนฟ้าเอาแน่เอานอนไม่ได้ ฝนมาไม่ตามฤดูบ่อเก็บน้ำจึงกลายเป็นสิ่งจำเป็นในสวนไร่นา วันนี้เกษตรสัญจรชวนมาลองทำ บ่อเก็บน้ำขนาดเล็กแบบประหยัด ที่สามารถลงมือเองได้ในพื้นที่จำกัด และไม่ต้องใช้งบก่อสร้างหลักหมื่นมาฝากกันครับ
.
เทคนิคทำบ่อเก็บน้ำง่าย ๆ ฉบับเกษตรกรยุคใหม่
1. เลือกจุดขุดบ่อให้เหมาะ
การเริ่มต้นทำบ่อเก็บน้ำ ควรเริ่มจากการเลือกตำแหน่งที่เหมาะสม โดยเลือกจุดที่เป็นพื้นที่ต่ำของแปลง เพราะเป็นบริเวณที่น้ำจะไหลมารวมกันได้ง่ายตามธรรมชาติ อีกทั้งควรอยู่ห่างจากต้นไม้ใหญ่ เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหารากไม้ชอนไชลงไปในบ่อจนทำให้เกิดการรั่วซึมในอนาคต และควรอยู่ใกล้แหล่งที่ต้องใช้น้ำเป็นประจำ เช่น แปลงผักหรือคอกสัตว์ เพื่อให้สะดวกต่อการใช้งาน ลดแรงงานและเวลาที่ต้องเสียไปกับการขนน้ำในแต่ละครั้ง
.
2. ขุดบ่อขนาดพอเหมาะกับพื้นที่
เมื่อได้ตำแหน่งบ่อแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการกำหนดขนาดให้เหมาะสมกับพื้นที่และความต้องการใช้น้ำ โดยทั่วไปขนาดที่นิยมคือประมาณ 2 x 3 เมตร ลึก 1.2 เมตร ซึ่งสามารถเก็บน้ำได้ราว 7,000 ลิตร การขุดสามารถใช้แรงคนหากต้องการประหยัดงบ หรือหากมีงบประมาณพอ ก็อาจจ้างรถแบ็กโฮมาช่วยให้เสร็จรวดเร็วขึ้น หลังจากขุดบ่อแล้ว ควรปูพื้นด้วยวัสดุกันซึม เช่น แผ่นพลาสติก PE หนาประมาณ 0.3–0.5 มิลลิเมตร ซึ่งสามารถทนแดดและราคาไม่สูงมากนัก หรือหากต้องการประหยัดมากขึ้น อาจใช้ผ้าใบมือสองที่หาได้จากแหล่งจำหน่ายวัสดุมือสอง โดยควรตรวจสอบรอยรั่วให้เรียบร้อยก่อนนำมาใช้งาน
.
3. เติมหินหรือทรายรองพื้นก่อนปูผ้าใบ
ก่อนปูผ้าใบกันซึม ควรรองพื้นด้วยหินหรือทรายชั้นบาง ๆ เพื่อช่วยลดแรงกระแทกจากหินหรือรากไม้ใต้ดิน ซึ่งจะช่วยยืดอายุการใช้งานของผ้าใบและลดปัญหาการรั่วซึมได้ดี เมื่อลงผ้าใบเรียบร้อยแล้ว ขั้นตอนสำคัญอีกอย่างคือการเสริมความแข็งแรงให้ขอบบ่อ โดยสามารถใช้ดินพูนให้เป็นคันรอบบ่อหรือวางอิฐบล็อกเก่าช่วยยึดขอบไว้ เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำล้นออกในช่วงฝนตกหนัก พร้อมทั้งควรเว้นจุดระบายน้ำล้นไว้ด้านหนึ่ง เพื่อให้น้ำสามารถระบายออกได้โดยไม่พาดินหรือโครงสร้างรอบบ่อเสียหาย
.
4. เติมจุลินทรีย์หรือพืชน้ำ
หลังจากเตรียมบ่อเสร็จแล้ว การเติมจุลินทรีย์ชีวภาพหรือปลูกพืชน้ำบางชนิด เช่น ผักตบชวา จอก หรือแหน จะช่วยปรับสภาพน้ำให้สะอาดขึ้นตามธรรมชาติ ทั้งยังลดกลิ่นเหม็นและตะไคร่น้ำ แต่ควรควบคุมปริมาณไม่ให้มากเกินไปจนบ่อรกหรือขัดขวางการใช้งาน บ่อเก็บน้ำขนาดเล็กแบบประหยัดนี้สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นการเก็บน้ำฝนไว้ใช้ในช่วงหน้าแล้ง การรดน้ำพืชผัก ดูแลสัตว์ในฟาร์ม หรือล้างอุปกรณ์ทางการเกษตร หากติดตั้งร่วมกับระบบน้ำหยดหรือสปริงเกอร์ก็ช่วยประหยัดแรงงานและน้ำได้มากขึ้น และในบางพื้นที่ยังใช้บ่อเล็กเหล่านี้เลี้ยงปลากินพืชเป็นรายได้เสริมอีกทางหนึ่งด้วย
.
อย่าปล่อยให้ฝนที่ตกฟรีต้องไหลทิ้งไปเปล่า ๆ ลองใช้มุมเล็ก ๆ ของไร่หรือสวนให้เกิดประโยชน์ ด้วยการทำบ่อเก็บน้ำแบบง่าย ๆ ไว้ใช้ยามหน้าแล้ง ลงทุนครั้งเดียว แต่ใช้งานได้คุ้มค่าไปอีกนาน เริ่มลงมือวันนี้ เพื่อความมั่นคงของน้ำในวันข้างหน้าครับ
………………………………………
เกษตรสัญจร สื่อเกษตรยุคใหม่ แหล่งข้อมูลสาระที่นำไปใช้ประโยชน์ได้จริง
รวมเรื่องเด็ด เกษตรกูรู ศูนย์รวมความรู้และเทคนิคการทำเกษตร
ติดตามเรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับเกษตรเพิ่มเติมได้ที่ :
𝗙𝗮𝗰𝗲𝗯𝗼𝗼𝗸: เกษตรสัญจร
𝗬𝗼𝘂𝗧𝘂𝗯𝗲: youtube.com/c/Kasetsanjorn
𝗧𝗶𝗸𝗧𝗼𝗸: tiktok.com/@kasetsanjorn
𝗦𝗵𝗼𝗽𝗲𝗲: shopee.co.th/kasetsanjorn
𝗟𝗜𝗡𝗘 𝗢𝗳𝗳𝗶𝗰𝗶𝗮𝗹: @kasetsanjorn
𝗕𝗹𝗼𝗰𝗸𝗱𝗶𝘁: blockdit.com/kasetsanjorn/
𝗧𝘄𝗶𝘁𝘁𝗲𝗿: twitter.com/kasetsanjorn/
𝗪𝗲𝗯𝘀𝗶𝘁𝗲: kasetsanjorn.com
